Uit het oog, uit het hart - Thuiswerken een voordeel voor werknemers?

06-12-2021 om 20:38

Categorieën

Sinds Corona is het onderwerp thuiswerken centraal komen te staan. Momenteel raden politici en gezondheidsexperts aan om thuis te werken, ja op sommige plaatsen is het zelfs verplicht. Maar wat gebeurt er na de pandemie? Komen de medewerkers terug naar de kantoren? Volgens een studie van Kantar in opdracht van het samenwerkingsplatform Slick, wil 73 procent van de werknemers niet meer terug naar het kantoorleven en wil minstens twee werkdagen thuiswerken. Maar is dat een voordeel voor de werknemers of misschien eerder voor de werkgever? En hoe zou dit de sector van de logistieke dienstverleners kunnen beïnvloeden? Een paar gedachten van Andreas Müller

(Basel) Thuiswerken is momenteel weer een van de top onderwerpen in de westerse wereld. Vanwege de stijgende Corona-infectiecijfers raden of eisen politici en gezondheidsexperts aan om, waar mogelijk, thuis te werken.

Veel werknemers zijn blij. Langer uitslapen, casual kleding op de werkplek, geen reistijd in drukke vervoersmiddelen of op drukke wegen en een goede werk-privébalans zijn de belangrijkste argumenten van de medewerkers. De meesten willen op minstens twee werkdagen vanuit huis werken, namelijk 73 procent. Dit blijkt uit een studie van het opinieonderzoekinstituut Kantar¹, uitgevoerd in opdracht van de instant messaging-dienst Slack¹, een platform voor interne communicatie binnen bedrijven. Maar bijna niemand wil volledig thuiswerken.

Natuurlijk zijn er ook nadelen. Vaak zijn er de vele schermvergaderingen en ook de concentratie kan lijden als bijvoorbeeld het hele gezin tegelijkertijd thuis is. Beide partners in het thuiswerken en de kinderen in het thuisonderwijs, dat kan ook de basis zijn voor een verstoorde huiselijke vrede. In ieder geval lijkt het onderwerp van thuisonderwijs door de politici geaccepteerd te zijn en men wil dit met de inmiddels zogenaamde “vierde golf” absoluut vermijden.

Is thuiswerken alleen een voordeel voor de werknemer?

Maar hoe zien werkgevers dit eigenlijk? Al voor Corona maakten grote bedrijven gebruik van het feit dat nooit 100 procent van de werknemers tegelijkertijd aanwezig is. Ziekte of vakantie, zakenreizen of andere redenen voor afwezigheid leidden ertoe dat kantoorruimtes alleen nog beschikbaar werden gesteld volgens een nauwkeurig berekend aanwezigheidschema. De vaste werkplek was verleden tijd. Vanaf dat moment gold “Wie het eerst komt, maalt eerst”, dat wil zeggen, wie om zeven uur op kantoor is, kan zijn plek kiezen, wie om negen uur komt, moet kijken waar nog iets vrij is. Dat teams, groepen of afdelingen uit elkaar worden getrokken, nemen werkgevers voor lief.

Thuiswerken kan dit nog versterken. Was het voorheen misschien 80 procent, dan kunnen het plotseling nog maar 50 procent van de ruimtes zijn die beschikbaar zijn. Werkgevers kunnen zo enorme vaste kosten verlagen, ook al wordt er misschien meer in de kwaliteit van de resterende werkruimtes geïnvesteerd. Er zijn minder kantoorruimtes nodig, wat ook weer grote invloed zal hebben op het leven in de binnensteden. Werken op gewenste dagen kan dat blijven wat het is, namelijk een wens. Als werknemer kun je niet tegelijkertijd alles hebben.

Er komt echter nog iets anders bij. Als werknemers thuiswerken, verdwijnen ze ook uit het zicht van de leidinggevenden, oftewel “Uit het oog, uit het hart”. Daar helpt geen “Teams-vergadering” en geen “Zoom-conferentie”. De zichtbaarheid van de mensen gaat verloren, zelfs als de prestaties zelfs stijgen. Geleid worden kan uiteindelijk alleen nog via digitale statistieken, ook al zie je elkaar af en toe persoonlijk. Misschien is de baas of de bazin juist op die dag thuis, wanneer medewerkers misschien een persoonlijk gesprek wensen, of er is geen tijd voor tijdens een korte aanwezigheid.

De werk-privébalans is voor veel werknemers de plus van thuiswerken. Maar is dat ook goed voor de prestaties?

Maar er komt nog een nieuw fenomeen bij. Zoals recentelijk een rapport van de “Basler Zeitung”² (inclusief passend interview³) aantoont, merken werkgevers nog iets anders. Wanneer werknemers thuiswerken, maakt het niet uit of ze 10 of 1.000 kilometer verwijderd wonen. In het genoemde voorbeeld van de Zwitserse farmareus Novartis werkt een Zwitserse administratief medewerker, met een maandsalaris van ongeveer CHF 8.000 (ongeveer 7.680 EURO), momenteel zijn opvolger in Slovenië in, die daar daarna hetzelfde werk voor 2.500 EURO zal doen. Ook met betrekking tot kantoorruimtes wordt vermeld dat in de kostbaar gebouwde Novartis-campus nu ruimtes aan derden worden verhuurd. Tot voor kort was dit nog ondenkbaar. In het voorbeeld wordt Novartis genoemd, maar dit model is toepasbaar op bedrijven over de hele wereld.

Thuiswerken bij de logistieke dienstverleners

De planner zit in Polen, de IT-supporter in India, de facturering in Roemenië, de controle is geautomatiseerd en de financiën zitten in Oekraïne. Het tendermanagement wordt vanuit Slovenië aangestuurd en de directie en het hoofdkantoor bevinden zich in een belastingvriendelijk land, zoals Zwitserland. Overal waar de bedrijfstaal Engels is, kan dit probleemloos zo zijn of worden uitgevoerd. Het hoeven niet de genoemde landen te zijn, het kan overal zijn waar de lonen laag zijn en de prestaties toch hoog zijn.

Aangezien Engels tegenwoordig voor jongeren vanzelfsprekend is en erbij hoort zoals de juiste sneakers of de smartphone, zal dit in de toekomst nog veel minder een probleem zijn. Ook niet bij de klanten. Onderwerpen zoals AI (kunstmatige intelligentie) of realtime tracking, boekingsplatforms of vergelijkbare tools doen hun werk, zodat het volkomen onbelangrijk is waar een medewerker zich bevindt.

De intralogistiek lijkt momenteel echter nog onaangetast. Het lijkt nog niet mogelijk om een volledig virtueel magazijn te realiseren, maar is dat echt zo? Momenteel wordt AI of onderwerpen zoals ergonomie (sleutelwoord: exoskeletten) gezien als hulp en ondersteuning voor de medewerkers. Maar is het echt ondenkbaar dat een magazijn alleen nog door robots wordt bediend?

Zonder mensen? - Ziet de intralogistiek van de toekomst er zo uit?[/caption>

Waar liggen de inzichten?

Er zijn echter ook andere aspecten vanuit het perspectief van werkgevers die op de werknemers af kunnen komen. Heeft een bedrijf überhaupt nog vaste medewerkers nodig, als deze toch over de hele wereld verspreid zijn? Of is het voldoende om een kleine groep arbeidskrachten (key people) vast in dienst te nemen en voor de rest gebruik te maken van freelancers? Zullen er miljoenen “Ik-AG’s” ontstaan die zichzelf moeten vermarkten en niet meer naar banen zoeken, maar naar werk? Wat op het eerste gezicht ketters klinkt, is zeker serieus bedoeld. Betaalde vakanties, loon bij ziekte en veel andere opties vallen dan weg en worden de verantwoordelijkheid van de werknemer. Dit is niet nieuw. Freelancers bestaan al lang, zoals bijvoorbeeld “vrije journalisten”. Maar nieuw is dat dit nu bijna op alle werkzaamheden binnen een bedrijf kan worden toegepast. Steeds meer!

Ongeacht de sector, of het ooit weer zo zal zijn als voor Corona, kan met zekerheid met nee worden beantwoord. Zeker lijkt dat werknemers veel minder invloed op de gang van zaken kunnen hebben dan ze tot nu toe dachten. De druk om thuis te werken zou een boemerang kunnen worden. De grote vraag naar arbeidskrachten zou zich over de hele wereld kunnen uitbreiden of de digitalisering en automatisering, in combinatie met kunstmatige intelligentie, vereist steeds minder mensen, oftewel arbeidskrachten.

Kan een werkgever zich tegen dergelijke trends verzetten en blijven inzetten op lokale mensen? Ja, dat kan hij, als hij bereid is minder rendement te behalen en zijn klanten bereid zijn daarvoor meer te betalen. De markt zal dat laten zien. Daar waar producten worden verkocht of geleverd, is de situatie anders dan daar waar alleen diensten worden aangeboden.

Maar weet men wat morgen zal zijn? Wil de toekomstige “smartphone-verslaafde” ooit nog zijn huis of appartement verlaten, als hem alles, echt alles, voor de deur wordt geleverd? Vandaag onvoorstelbaar, maar hoe is dat over 50 jaar?

Het hele artikel mengt feiten met fictie en moet aanzetten tot nadenken. Het zijn persoonlijke gedachten, ondersteund door bestaande feiten. Hoe het komt en hoe de wereld zich ontwikkelt, kan men zich misschien voorstellen, maar echt weten doet niemand.