Zwitserland maakt de flessenhals van Basel vrij

Het Federale Bureau voor Vervoer (BAV) heeft medio december de plangunning voor de hoofdwerken voor de profielaanpassing op het spoortraject tussen Basel St. Johann en Basel SBB verleend. Hiermee worden aan de Zwitserse kant de bouwtechnische voorwaarden gecreëerd om goederenwagens met opleggers van 4 m hoekhoogte in de toekomst ook in regulier verkeer over het linkeroevertraject naar Frankrijk en verder naar de NEAT-basis tunnels bij Gotthard en Lötschberg te kunnen leiden. De hoofdwerken starten in 2026 en moeten eind 2029 zijn afgerond.

Goederentransport door de grote stad

Het doel van het project is om het railgoederentransport concurrerender te maken en extra alpenoverstijgende transporten van de weg naar het spoor te verplaatsen. Vier meter hoge opleggers zetten zich steeds meer door in het Europese goederenvervoer, omdat ze verladers en transportbedrijven duidelijke logistieke en economische voordelen bieden. Om deze eenheden per spoor te kunnen vervoeren, is echter een groter vrije profiel vereist, dat bestaande trajecten vaak niet kunnen bieden.

Kern van de maatregelen in Basel zijn spoorverlagingen in de tunnels Kannenfeld en Schützenmatt, evenals onder de verkeersbruggen Allschwilerstrasse en Oberwilerstrasse. In de beide tunnels worden de sporen met ongeveer een halve meter verlaagd en de bovenleidingen aangepast. Bij de Kannenfeldtunnel is bovendien een verbreding van de tunnelboog aan de Rijnzijde voorzien, om een vluchtweg te realiseren. Onder andere overgangen, zoals aan de Wanderstrasse en de Marschalkenstrasse, zijn aanpassingen aan de bovenleiding voldoende. De verlagingen beginnen telkens op open spoor, zodat de sporen geleidelijk in de bouwwerken kunnen worden geleid. Tegelijkertijd moeten talrijke leidingen en beekoversteken onder het spoortraject worden aangepast.

Parallel aan de profielaanpassing maakt de SBB gebruik van de projectomvang voor uitgebreide onderhoudsmaatregelen. Tussen de Kannenfeldtunnel en de Birsigbruggen wordt de bovenbouw van beide sporen volledig vernieuwd. Daarnaast worden de twee eengleismige Birsigbruggen onderhouden. Gepland zijn onder andere de vernieuwing van de corrosiebescherming, een nieuwe afdichting van de brugplaten, evenals de vervanging en versterking van de brugsteunen. Het doel is om de bouwwerken nog minstens 50 jaar veilig en betrouwbaar te kunnen gebruiken.

Werken tijdens lopende operatie

Om de impact op het personen- en goederenvervoer zo klein mogelijk te houden, vindt de bouw plaats tijdens de lopende operatie. In plaats van een meerjarige totale afsluiting wordt telkens slechts één van de twee sporen gedurende langere tijd afgesloten. Daarnaast richt de SBB tijdelijke spoorwissels in om de lengte van de enkelsporige secties te halveren en capaciteitsverliezen te beperken. Desondanks zijn er tijdens de bouwperiode beperkingen in het treinverkeer en zijn er enkele totale afsluitingen in de weekenden voorzien.

De kosten voor de profielaanpassing en de spoorvernieuwing bedragen ongeveer 114 miljoen CHF en worden gefinancierd via de verplichtingskrediet van de federale overheid voor de 4-meter corridorprojecten. Voor het onderhoud van de Birsigbruggen zijn nog eens 7 miljoen CHF voorzien, die worden verrekend via de prestatieovereenkomst tussen de federale overheid en de SBB.

Om het 4-meter goederenvervoer in regulier verkeer ook via Frankrijk mogelijk te maken, zijn aanvullende profielaanpassingen aan Franse zijde noodzakelijk. Een overeenkomstige intentieverklaring werd in februari 2025 ondertekend door de federale raad Albert Rösti en de Franse minister van Vervoer. Het doel van beide landen is om een extra, krachtige linkeroever aanvoerlijn naar de NEAT-assen te creëren en daarmee de robuustheid van het Europese railgoederentransport duurzaam te verhogen.